Bijzondere gesprekken

In gesprek met Ilona van Hilst

Ilona van Hilst heeft met De uitweg een avonturenroman van formaat geschreven. Toch is het niet het avontuur an sich dat het verhaal kracht verleent, dat is namelijk het enorm sterke staaltje psychologie dat van de pagina’s spat. Mede daarom werd ik zeer benieuwd naar deze auteur. Wat drijft haar? Hoe komt het dat zij de psyche van de mens zo goed doorziet? En bovenal had ik de vraag hoe zij op dit onderwerp was gekomen.
Het werd een bijzonder gesprek, waarvan ik met volle teugen heb genoten. Door haar openhartigheid en enthousiasme heeft zij mij een kijkje in haar leven en haar schrijven gegeven en dat wil ik graag delen.

Ik heb meteen een prangende vraag: hoe komt het dat jij zo sterk bent in het omschrijven van de menselijke psyche?

Dat is nogal wat, dat je me dat toedicht, na het lezen van mijn boek. Het voelt als een groot compliment, omdat de “menselijke psyche” me enorm boeit. In ‘De uitweg’ kwamen de personages als vanzelf tot stand. Het is tegelijk een moeilijke vraag. Het is iets waar ik geen moeite voor doe, in mijn hoofd staat die sensor (zo zal ik het maar even noemen) continu ‘aan’. Ik observeer graag mensen. Ook luister ik liever dan dat ik praat. In mijn hoofd bedenk ik hoe de onderlinge relatie en interactie tussen mensen is. En dat kan ik blijkbaar goed op papier krijgen in woorden. Omdat ik vrij snel situaties en mensen aanvoel, is er wel een keerzijde want ik ben erg sfeergevoelig. Dan moet ik echt moeite doen om me niet van mijn apropos te laten brengen.

Dat klinkt als een empathische persoonlijkheid. Ik kan mij zo voorstellen dat het soms best lastig is. Verwerk je deze indrukken in je verhalen?
Oh zeker, ik gebruik deze indrukken, soms ook onbewust valt me achteraf op. Maar mijn personages zijn geen bekenden van mij, het zijn combinaties van mensen die ik interessant vind, of over wie ik gelezen heb. Inlevingsvermogen is wel een voorwaarde om geloofwaardig te kunnen schrijven, lijkt me. Wat overigens niet betekent dat ik autobiografisch schrijf. In De uitweg zijn de vrouwen Marcia en Gina twee uitersten, maar ik zie in hen allebei stukjes van mezelf terug (welke, dat hou ik liever geheim haha). Ik vraag me soms af hoe een moordenaar zich voelt en of ik dat zou kunnen opschrijven; ik denk het wel. In Oogvocht is François een klein voorbeeld daarvan. Eigenlijk wil ik mezelf uitdagen om steeds verder te gaan in nieuwe boeken, mijn grenzen opzoeken waar ik niet over kán schrijven bijvoorbeeld. Dankzij mijn werk heb ik trainingen mogen volgen, had ik omgang met veel verschillende menstypes, heb ik multidisciplinaire projecten en workshops geleid, dus heb ik snel geleerd inzicht te krijgen in mijzelf en anderen. Boeiend, maar voor een gevoelsmens als ik komt dat akelig dichtbij.

Manipuleren speelt ook een grote rol. Hoe was het om je daarin in te leven?
Manipulatie, verleiden, vertrouwen, haten, liefhebben; het zijn menselijke eigenschappen waarmee ik makkelijk schaak, of schakel, in mijn hoofd. Ze liggen ook best dicht bij elkaar. Maar eerlijk gezegd gaat dit automatisch, ingegeven door de verhaallijnen, want die brengen dit vanzelf teweeg. Ik denk er niet over na volgens mij. Best bizar eigenlijk, dat realiseer me maar al te goed.

Zijn het dan de personages die het verhaal schrijven met jou als instrument, of heb je van tevoren een vastomlijnd plan?
Hahaha, wat was er eerst: de kip of het ei? Het is echt een wisselwerking. Ik bedenk weliswaar het verhaal, maar wát de personages zeggen, denken en doen dát bepalen de personages. Ik laat mij volledig leiden door ze, inderdaad als hun instrument. Maar mijn werkwijze is dat ik de personages vooraf creëer. Hun eigenschappen leg ik vast in een document (zodat ik een consistent beeld hou). Dat is gebruikelijk hoor, voor schrijvers. Het verhaal, plot, locaties, persoonsnamen en andere zaken bedenk ik daarna om de personages heen. Dit proces duurt hooguit drie uur, want ik ga associërend te werk. Voor De uitweg maakte ik nog een tekening van de grotwoning, zodat ik begreep waar dingen zich afspeelden. Voor ieder boek zet ik de verhaallijnen in hoofdstukjes van vijf regels op, zodat ik weet wat er wanneer er gebeurt. Ik ga onderzoek doen, dat is het derde document, voordat ik echt aan het manuscript kan beginnen. Voor De uitweg ben ik bijvoorbeeld in de evolutie gedoken, omdat ik dat per se in dit boek wilde verwerken. Heel erg leerzaam hoor, boeken schrijven. 😉

Er kwam dan ook een leuke ontdekking uit voort ;-). Welk personage heeft jou tijdens het proces het meest verrast?
Ja, Marcia heeft mij op dat moment ook erg verrast, ik zag dat helemaal niet aankomen. Wie mij het meest verrast heeft? Absoluut Marcia, om wat ze gedaan had, vanwege de ontdekking die je zojuist noemde. Ze was voor mij een rechtschapen vrouw, ik heb mezelf dus vergist. Volgens mij kan iedereen in het leven over de schreef gaan, afhankelijk van de omstandigheden.

Dat spat ook van de pagina’s af: menselijkheid. Maar ook thema’s als rouw, traumatische gebeurtenissen en verwerking. Wat knap is, is dat je dat niet over de top beschreven hebt, maar gewoon zoals het is. Je merkt dan zeer zeker dat dat puzzelen hoe de menselijke geest in elkaar zit je ligt. Was dat voor jou ook het leukste en meest uitdagende aan het schrijven van De uitweg?
Dank je wel, dat beschouw ik als een groot compliment. Ik weet, als een manuscript klaar is, nooit of mijn bedoelingen zo overkomen, omdat ik er middenin zat. Mijn oorspronkelijke uitdaging was om een groep, dus veel personages op te voeren, die de lezer niet in verwarring zouden gaan brengen en toch allemaal een rol hadden in het geheel. In De uitweg zocht ik daarin mijn grenzen voor het schrijven. Dat was een risico. Hopelijk is dat gelukt.

Dat is het zeker! Wat geeft schrijven jou?
Het is een uitweg voor mijn fantasie, die er altijd is, maar vaak wordt hij versterkt. Krantenberichten maken mij meestal down, net als ellende van mensen en dieren. Maar het creëren van een verhaal biedt een eigen werkelijkheid. En omdat ik de personages “niet naar mijn hand kan zetten” is dat pure ontspanning. Ik beleef een verhaal maandenlang als een spannende film, waarin ik niet weet wat er gaat gebeuren en vooraf alleen de hoofdlijnen ken. Aan het eind kan ik terugkijken op iets moois, of ben ik teleurgesteld.

Wat heeft jou het meest geraakt tijdens het schrijven van De uitweg?
Dat waren meerdere dingen eigenlijk. Ik moet even voorzichtig zijn om geen spoilers weg te geven. Wat er gebeurd is met Eva en de gevolgen voor Tom, vond ik heftig. Dat Chris door Eva’s situatie zijn eigen leven onder de loep nam. Maar ook het deel van de evolutie, daar ben ik ingedoken en ik was geraakt door de weg die de mensheid heeft afgelegd tot de menssoort die we nu zijn. Het zet me aan het denken wat de toekomst voor ons in petto heeft. Blijft ons brein en lichaam zich aanpassen aan de veranderende leefomgeving zodat we op aarde, of misschien in de ruimte, kunnen overleven? En na het schrijven raakte de redigeer sessies met de redacteuren me, dat had ik niet verwacht.

In welke zin werd je door de redactie sessie zo geraakt?
De redactie sessies hebben ontzettend veel waarde toegevoegd aan mijn manuscript. Ik dacht aanvankelijk, toen ik het ingeleverd had bij mijn twee proeflezers en daarna bij Batavia Publishers, dat het redelijk klaar was, maar dat bleek niet zo te zijn. Dat opende mijn ogen. Ik werd er heel gelukkig van, dat er inhoudelijk zo goed was gelezen. Ook omdat de opmerkingen mij vrijblijvend werden aangeboden, het waren suggesties om mijn verhaal te versterken. Ik mocht ermee doen wat ik het beste vond. Een zeer empathische benadering. Wat een openbaring, ze hadden de vinger op de zwakkere plekken gelegd! Eerlijk gezegd ben ik  geneigd om commentaar alleen te accepteren van professionals, mensen die hun vak verstaan. Dat was hier het geval. Deze redacteuren hebben mij echt geraakt.

Wat fijn! Dat brengt het verhaal alleen maar tot nog grotere hoogte. Ben je al bezig met een volgend boek of zit je nog volop in de roes dat deze net gepubliceerd is?
Batavia Publishers wil mijn eerste twee boeken ook gaan uitgeven. Ik zit nu dus in de herschrijf fase van die twee, die ik in 2016 heb uitgebracht in eigen beheer. Herschrijven is best lastig merk ik, de verhalen zijn goed genoeg vind ik, maar mijn kennis van schrijfvaardigheid is verbeterd. Een nieuw verhaal moet dus nog even wachten. Ook omdat ik aan het genieten ben van deze tijd van de De uitweg. Ik heb mezelf inmiddels weten aan te leren om stil te staan bij geluksmomenten in plaats van door te hollen naar het volgende. Maar zodra ik voor een nieuw verhaal ga zitten, komt het vast weer vanzelf goed.

Heb je al inspiratie? 
Nee, ik laat het niet toe gewoon. Zodra ik ga zitten nadenken over een verhaal, dan kan ik niet meer stoppen. Alhoewel, er borrelt wel iets in mijn hoofd wat ik graag eens zou willen schrijven, maar daar kan ik niets over zeggen… sorry. 🙂

Geeft niets ;-). Wat is jouw grootste droom op schrijfgebied? 
Dat is een inkoppertje, want de grootste droom van iedere auteur is dat zijn verhalen internationaal worden uitgegeven. En de ultieme droom is een boekverfilming, maar uitsluitend door een grote filmproducent met een groot budget voor acteurs en decors. Als je droomt moet je het in het groot doen, toch? Ik moet er zelf hard om lachen hoor, want dat gebeurt natuurlijk never nooit.

Zeg nooit nooit… Over internationaal gesproken: in je verhaal gaan de personages allemaal op reis. Je omschrijft Lanzarote op dusdanige wijze dat ik er zelf per direct heen zou willen. Ben je zelf ook zo reislustig aangelegd?
Fijn dat Lanzarote er gunstig in uitkomt, dat verdient het eiland. Het is mysterieus en is enig in zijn soort, maar daarom niet ieders ding. Ik reis graag en ik voel me overal happy. Ik ben op vakantie naar veel landen geweest, daarvan heb ik erg genoten. Maar nu houden mijn partner en ik het graag bij Spanje, onder andere voor een “schrijversretraite” in een vakantiehuis in de buurt van Alicante.

Wat is voor jou de ideale schrijfomgeving?
Ideaal is een hutje op de hei, denk ik. Maar eerlijk gezegd kan ik me overal en elk uur van de dag wel goed op het schrijven concentreren. Alleen bepaalde geluiden halen mij uit mijn ritme, zoals overvliegende vliegtuigen (ik woon bij Schiphol), sirenes, maaimachines, bromfietsers. Thuis zit ik altijd met mijn laptop op schoot in de woonkamer, het is niet anders, maar wel lekker huiselijk.

Wat kunnen wij in de toekomst van jou verwachten?
Een compleet nieuw en verrassend boek, hoop ik. Toch zeg ik altijd na een laatste boek: dit lukt me niet nog een keer…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s